‫آخيم : Axım جريان
آراييپ : Arayıp جستجو كرده
آرپا : Arpa جو
آرد : Ard آرخا
آردا : Arda خليفه
آرديل : Ardıl مريد
آرديندا : Ardında در پشتش
آرسلان : Arslan شير
آرقين : Arqın يواش، به كندي
آري : Arı پاك، تميز
آشاغا : Aşağa پايين
آشيريچي : Aşırıçı غلات، غالي
آغماق : Ağmaq صعود كردن
آلپ اره‌ن: Alp eren غازي
آنلا : Anla درك كن
آنلاگيل: Anlagil درك كن
آنماق : Anmaq ذكر كردن
آنيقلاماق : Anıqlamaq حاضر كردن، تهيه كردن، آماده كردن
آنيلما : Anılma ذكر شدن
آولادي : Avladı صيد كرد، شكار كرد
آياقلانما : Ayaqlanma شورش، قيام، عصيان
آيريمAyrım : تبعيض
اتمه‌كEtmek : نان
ارسهErse : برسد، واصل شود
اركله‌تErklet : دولت
ارگه‌نهErgene : معدن
اره‌رErer : مي رسد، واصل مي شود
اره‌نEren : عارف، واصل
اره‌نله‌رErenler : واصلين، عرفا
اريشديErişdi : رسيد، واصل شد
اريشديكErişdik : رسيديم، واصل شديم
اسيرگهEsirge : مضايقه
اكEk : علاوه، ضميمه
اكينجEkinc : فرهنگ
انيEni : پهنايش
اوچماقUçmaq : بهشت
اوردوOrdu : ارتش منظم
اوروجOruc : روزه
اوزونوUzunu : طولش، درازايش
اوغراشانUğraşan : مشغول بودن
اوغراماقUğramaq : مصادف شدن، مواجه شدن
اولايOlay : حادثه، اتفاق
اولدوزلارUlduzlar : ستارگان
اولوشماOluşma : تشكل
اولولارUlular : بزرگان
اومودUmud : اميد
اونUn : آرد
اونÜn : صدا
اوناتOnat : مناسب، نيكو، خوب
اوينامOynam : رول
اويوماياUyumaya : نخوابد
اه‌ووه‌لEvvel : اول، نخست
اؤته‌كچيÖtekçi : تاريخدان
اؤدول.له‌نديرمهÖdüllendirme : پاداش دادن
اؤفكهÖfke : خشم
اؤنجوÖncü : پيشگام
اؤنه‌مليÖnemli : مهم، با اهميت
ائتگيÉtgi : نفوذ، تاثير
ايچره‌كİçrek : باطن
ائده‌يينÉdeyin : بكنم
ايديلميشIdılmış : رسول
ايشتهİşte : هان، اينك
ائشيتگيلÉşitgil : گوش بده
ايگيتİgit : قهرمان، دلاور
ايلخيIlxı : حيوان
ائليكÉlik : استيلا
اينانجİnanc : باور، اعتقاد
اينگه‌ندهİngende : زياد، بسيار، فراوان
ائورهÉvre : مرحله تكاملي
ايييİyi : خوب
باخينجاقBaxıncaq : به هنگام نگاه كردن
باسقيBasqı : فشار، تضييق
باغيشلاياBağışlaya : عفو كند، بخشش كند
بوتگوBütgü : شريعت
بوتؤو هونBütöv hun : انسان كامل
بوتؤوBütöv : كامل
بوچوقBuçuq : نصف
بولاBula : پيدا كند
بولوشماBuluşma : ديدار كردن، ملاقات كردن يكديگر
بولونورBulunur : موجود مي باشد
بويوBüyü : جادو، سحر
بؤلوكBölük : قسم
بؤيلهBöyle : اينگونه
بيتگيBitgi : گياه
بيراخماقBıraxmaq : واگذار كردن
بيلهBile : به همراه، با هم
بيله‌له‌رينهBilelerine : به ايشان، بدانها
تاقشيتTaqşıt : منظوم
تانريTanrı : خدا، الله
تانلاساTanlasa : اگر حيرت كند
ترپه‌نيشTerpeniş : حركت
تزگينجTezginç : فصل كتاب
توپارTopar : زمره
توپلوجاTopluca : دسته جمعي
توپلومToplum : اجتماع
توپلومسالToplumsal : اجتماعي
تورلوTürlü : گوناگون، متنوع
ته‌وه‌ججوهTeveccüh : توجه
جه‌ويزCeviz : گردو
چاباÇaba : تقلا، كوشش سخت
چاقلاÇaqla : به هنگام صبح
چاناقÇanaq : ظرف، قابلمه
چؤكمه‌كÇökmek : فرو ريختن
چئشيتÇéşit : نوع
چئورهÇévre : اطراف، پيرامون، محيط
خاقانليقXaqanlıq : امپراتوري
خاييبXayib (ع): محروم
داخيDaxı : ديگر، هم،
ددهDede : شيخ، پير
دنييهDeniye (ع): پست، فرومايه
دورتهDürte : سقلمه، فرو بكند (در سوراخ)
دوزه‌نله‌نميشDüzenlenmiş : ترتيب يافته
دوشونجهDüşünce : تفكر، فكر
ده‌يرهDeyre : در باره، در مورد
دؤنه‌مDönem : دوره، عهد
دئرDér : مي گويد (دئيير)
ديشلاماقDışlamaq : طرد كردن
ديله‌يهDileye : طلب كند
دينلهDinle : گوش كن
دييه‌يينDiyeyin : بگويم
ذئوكه‌ت (ع)Zévket : ذكا
ره‌واتيبRevatib (ع): وظائف
ساخيناSaxına : بر حذر باشد
ساريسيندانSarısından : از طرف
سالديريSaldırı : هجوم
سامانSaman : كاه
ساناSana : گمان كند
سانيرSanır : گمان مي كند
ساوورالارSavuralar : به باد دهند
ساياقSayaq : بشماريم
سميزSemiz : چاق، فربه
سوچونSuçun : گناهش
سورSor : بپرس
سوردورولمه‌كSürdürülmek : ادامه يافتن
سوره‌كSürek : طريقت
سونسوزSonsuz : بي نهايت
سونوجSonuc : نتيجه
سونوجلانماقSonuclanmaq : منتج شدن، منتهي شدن
سيغينماقSığınmaq : پناهنده شدن، التجا كردن
شؤيلهŞöyle : اينگونه
شيمديŞimdi : اينك
صراSera : زمين، خاك
صوقابSoqab (ع): سوراخها
صئوبين (ع)Sévbin : لباسش را
عمر السهرورديÖmer Söhreverdi : سونني صوفيلييين اؤنده گله‌ن تمثيلچيله رينده‌ن اولوب ١١٤٥ده گونئي آزه ربايجانˊين سؤهره‌وه‌رد شهه‌رينده دوغولوب ١٢٣٤ده باغداددا وفات ائتميشدير.
غرراQerra (ع): زيبا، محتشم
قاپسامQapsam : حيطه
قاپلانQaplan : پلنگ
قاتQat : مرتبه، طبقه
قاتالارQatalar : مخلوط كنند
قاتيQatı : محكم
قاتينداQatında : در پيشش، در حضورش
قاچانQaçan : كي، هر وقت
قارشيسيناQarşısına : به مقابلش
قالينتيQalıntı : باقيمانده
قاوورالارQavuralar : برشته كنند
قايريQayrı : غير از، به جز
قورالQural : قاعده
قورتاريجيQurtarıcı : مهدي، خلاصكار
قوردQurd : گرگ
قوروجوQurucu : بنيانگزار، موسس
قوشولQoşul : شرط
قولQol : شاخه
قوللوغوناQulluğuna : در خدمتش
قونانداQonanda : به هنگام اسكان در مكاني
قونوQonu : موضوع
قويتوQuytu : خلوت
قويوبانQoyubann : گذاشته،
قيداسيQıdası : غذايش
قيلاQıla : بگذارد (نماز)
قئيدQéyd : انديشه، تشويش
قييينلاماQıyınlama : مجازات دادن
كسينKesin : قطعي
كنديKendi : خود
كؤتوKötü : بد
كؤچه‌بهKöçebe : كوچنده
كؤچه‌ريKöçeri : كوچنده
كؤچه‌ندهKöçende : موقع كوچ كردن
كؤكنارKöknar : چنار
كيچيره‌كKiçirek : كوچكتر
كيمليكKimlik : هويت
گرچه‌كGerçek : حقيقي
گليبه‌نGeliben : آمده
گونه‌شGüneş : خورشيد
گووه‌نGüven : اعتماد
گؤركلوGörklü : زيبا
گؤرگوGörgü : آداب
گئچه‌رسيزGéçersiz : بي اعتبار
گيده‌ريپGiderip : رفع كرده
ماصداقاMasdaqa (ع): نوعي گياه با ميوه تلخ كه براي ساختن دارو بكار مي رود (يئميشي آجييا چالان بير تور بيتگي اولوپ ام ياپيميندا قوللانيلار)
موجه‌ممه‌لMücemmel (ع): زيبا كننده
موحه‌رراMürehha (ع): گوشت پخته شده اي كه به راحتي از استخوان جدا شود (كمييينده‌ن قولايجا آيريلاجاق دنلي ايييجه پيشميش ات)
موكه‌ممه‌لMükemmel (ع): كامل كننده
مين قايري منظومMin qayri menzum : به صورت غير نظم
نئته‌ليكسيزNételiksiz : بدون هرگونه شكل خاص (بير بيچيمه باغلي اولمايان نسنه)
هپHep : هميشه، همگي
اله‌كElek : الك
هون اوستوHunüstü : فوق بشر
هونHun : انسان، بشر، آدم
يابانYaban : غير، ديگري، بيگانه
ياپيتYapıt : اثر
ياتيرYatır : مقبره
ياخالانماقYaxalanmaq : دستگير شدن
يارقيلانماقyarqılanmaq : محاكمه شدن
يارليقاسينYarlıqasın : رحمت كند
يارماقYarmaq : سكه
ياريسينYarısın : نصفش را
ياريلميشYarılmış : شكافته شده
ياسYas : باز كردن (كمان)
ياساYasa : قانون
ياشارYaşar : ساله (١٦ ياشار: ١٦ ساله)
ياشامYaşam : زندگاني، حيات
يالينيقYalınıq : انسان، بشر، آدم
يانداشYandaş : طرفدار، هواخواه
يايينيYayını : كمانش را
يوجه‌ليييYüceliyi : بلندي، شرافت
يوز ايلYüzil : سده، قرن
يوغرولانYoğrulmaq : خمير شدن
يوكسه‌لمه‌كYükselmek : بالا رفتن
يوگوروشYügürüş : هجوم، حمله
يولYol : راه
يومشاقYumşaq : نرم
يويماقYoymaq : اعدام كردن؛ محو و منهدم، نابود كردن
يويولماقYoyulmaq : اعدام شدن؛ محو و منهدم، نابود شدن
يؤنه‌تگيلYönetgil : سياسي
يؤنه‌تيمYönetim : مديريت
يئتديكجهYétdikce : تا آنجا كه مي رسد، كفاف مي كند
يئتيريمYétirim : تبليغ، پروپاگاندا
يئريلYéril : زمينه
يئنهYéne : باز هم، دوباره
يئنيلگيYénilgi : شكست، مغلوبيت
يئيYéy : خوب
يئيره‌كYéyrek : بهتر
يييهYiye : صاحب
يئيينليكلهYéyinlikle : به سرعت، سريعا

 

Aqça: Pul, para
Aşırı: Ékstrém
Ayrıq: Ferqli
Basqı: Tezyiq
Bögüş: Felsefe
Boz: Qri boya
Boz: Févral ayı
Buluşmaq: Bir araya gelmek
Belenlik: Sehne (Özbekçeden)
Çağa: Bala, Uşaq, Yavru
Çéşitli:
Dénetim: Kontrol
Dönüşüm:
Dönek: Düşüncesini téz téz deyişdiren
Dönem: Dévir
Dürüşmek: Qéyret étmek
Düzen: Nizam, Nezm
Delirtmek: Deli étmek
Deyinim: İşâre
Élgün: Pop (müzik)
Étgilemek: Te`sir étmek
Éyitim: Terbiyet
Ekinc: Kültür
El qoyuldu: Musadire édildi
Eleşdirmek: Tenqid étmek
Erklet: Dévlet
Ezgi: Mélodi
Fırtınalı: Tufanlı
Gömülmek: Defn édilmek
Gözetim:
İçermek: Éhtiva étmek
İlgilenmek: Elaqelenmek
İlke: Pirinsip
İlerici: Progréssivé
Küy: Müzik, Musiqi
Küyçü: Müzisiyen
Küylenti: Konsér
Küyeşge: Orkéstr
Kebilgen: Bar
Kesim:
Oluntu: Fénomén
Ölüt: Cenâze
Oraq: July ayı
Ötek: Târix
Oynaman: Aktor
Ozan:
Özgürlük: Âzadlıq
Özlem: Hesret
Özen: Diqqet, Heves
Pitik: Kitab
Pozuq: Xarab
Qamçılamaq:
Qarşın: Reğmen, Basmayaraq
Qıraçan: Aprél ayı
Qırqın:
Qıyın: Ceza
Qoşuq: Şéir
Qoyu:
Sallar: Rock (müzik)
Sarsmaq:
Savlamaq: İddia étmek
Savunmaq: Mudâfie étmek
Sinlaq: Qebirsandıq, Mezarlıq
Solunum: Nefes
Sorun:
Söylem: Diskurs
Suçlamaq:
Sürgün:
Sergilemek:
Ses irilder:
Tanımlamaq:
Tanrıdam: İlâhi, dini ezgiler
Taxılı:
Téyze: Xala (eski türkcede Tay (Tağayı) Éze. Tağayı ana terefinden démekdir ve bugün Dayı olaraq söylenir. Éze bpyük bacı anlamındadır)
Tike: Musiqi parçası
Topar: Qurup
Toplumsal: Sosyal
Tören: Merâsim
Tuğralı: Resmi
Türkü:
Tutruq: Vesiyet
Tutsaq: Hebs
Tutucu:
Tutum:
Üçgül: Müseles, triqon (eski türkce)
Ulaşmaq: Nâil olmaq, varmaq, çatmaq, yétişmek
Ulu: Kebir, e`zem
Ulusoyuq: Noyabr ayı
Uqansız: Atéist Uqan : Eski Türkcede Tanrı
Usun: Âile
Üzkip: Portré
Uzlu: Senetçi
Uzluq: Senet
Uzqan: Diplomat (eski türkcede Uzğanmaq: musâlimet)
Yanıt: Cavab
Yapıt: Eser
Yaşam: Hayat
Yaxıçı:
Yélin: Mars ayı
Yérsu: Veten (eski Türkce)
Yétmezlik: Çatışmazlıq
Yığav: Album
Yır: Terane, mahnı
Yırama: Opéra
Yolçuluq:
Yönlendirmek:
Yontman: Héykelteraş
Yöneliş:
Yönetgil: Siyâsi
Yorum: Tefsir
Yuhalamaq:
Yükünclük: Mescid
Yurddaşlıq: Vetendaşlıq

فرهنگ موسیقی

آداب، تربيت: گؤرگوGörgü
آكورد كردن: كؤكله‌مه‌كKöklemek
آكورد، پرده: كؤكKök
آكوستيك: يانقي بيليمYanqı bilim ، سس داغيليمSes dağılım
آلت موسيقي، ابزار: چالقي Çalqı چالينجاقÇalıncaq
آلگرو: قيبراقQıbraq
آهنگ هاي ليريك بزرگ، آهنگ مدرن: آشولا Aşula
آهنگ: اويومUyum
آهنگساز: باغدارBağdar
آوا: بانگBañ ، بانBan : (بانلاماقBanlamaq ، بان بانلاماقBan banlamaq )
آواز خواندن: ييرلاماق Yırlamaq، ييراماق Yıramaq، اؤتمه‌ك Ötmek (با صداي زير)، هايلاماقHaylamaq (از حنجره)
آواز: يير Yır
آوازخواني: ييرلاييشYırlayış
اپرا: ييراماجYıramac (-ماجmac و يا –پاچpaç پسوند بازي-نمايش است، كوتاه و محرف پسوند ماجاmaca )
ادبي: گؤركولGörkül
ادبيات غرب: باتي گؤرك سؤزوBatı Görksözü
ادبيات كلاسيك: كؤكله‌شيك گؤرك سؤزKökleşik Görksöz
ادبيات: گؤرك سؤزGörksöz
اديب برجسته: سئچگين گؤركولچوSéçgin Görkülçü
اديب: گؤركولچوGörkülçü
ارتجالي: دوغاچلاماDoğaçlama
اركستر مجلسي: اودا كويه‌شگه‌سيOda küyeşgesi
اركستر: كويه‌شگهKüyeşge
استتيزم: گؤركGörk
استتيك، زيبا: گؤركلو Görklü
انسترومانتاسيون: چالقيلاماÇalqılama ، چالقي بيليمÇalqıbilim
انسترومئنتال: چالقيسالÇalqısal
بازيگر تئاتر: يانسيدارYansıdar
بالرين: تالپيچيTalpıçı ، تالپار Talpar
باله: تالپي Talpı
بلندگو: سس ايريلده‌رSes irilder
پانتوميم، نمايش ايمائي: تومپاجTumpaç (-ماجmac و يا –پاچpaç پسوند بازي-نمايش است)، توم اويونTumoyun ، توم گؤسته‌ريسيTum gösterisi (از مصدر تومماقTummaq )
پرده موسيقي، آكورد: كؤك Kök
تار (ساز): تئلليTélli
تراژدي: بوزلاماBozlama
ترانه خواني: هايلاماHaylama
ترانه: هايHay
تصنيف كردن، آهنگسازي: باغداماقBağdamaq
تصنيف: باغدا Bağda
تفريح كردن: ائيله‌نمه‌كÉylenmek
تفريح، سرگرمي: ائيله‌نجهÉylence
تك نوازي: تك كويلوTekküylü
تمپو: ديزه مDizem
تمدن، مدنيت: اويقارليقUyqarlıq
تون، لحن: تينيTını
تئاتر: يانسيماجYansımac (-ماجmac و يا –پاچpaç پسوند بازي-نمايش است)، يانسيلYansıl
چندنوازي: چوخ كويلوÇoxküylü
خواننده: هايچيHayçı ، هايلارHaylar
دراكه: آنلاقAnlaq ، قاناجاقQanacaq
دوتار: قوشاتئلليQoşatélli
دوئت: ايكيلİkil
رسيتال: كويله‌تي Küyleti
رقاص: بيييچيBiyiçi ، بييه‌رBiyer
رقص: بييي Biyi
رقصيدن: بيييمه‌ك Biyimek، بييله‌مه‌كBiylemek ، بيييشمه‌كBiyişmek (با هم رقصيدن)
رل، نقش (بازيگري): اوينام Oynam
ريتم: تارتيمTartım
زيبائي شناسي: گؤرك بيليمGörkbilim
ژانر ادبي: گؤركول چئشينGörkül çéşin
ژانر: چئشينÇéşin
ساز آشيقي-باخشي: قوپوزQopuz ، چؤگورÇögür
ساز بادي نظامي: بوروBoru (بورقوBurqu ) (كوراوغلو بوروسو، عوثمانلي بوروسو)
ساز بادي: پوفله‌مه‌ليPüflemeli ، اؤتدورمه‌ليÖtdürmeli
سبك، اسلوب، طرز: بيچه‌مBiçem
سراينده: قوشانQoşan
سرود ديني، الهي: تانريدامTanrıdam
سرود ملي: اولوسال آييتيمUlusal ayıtım
سرود: آييتيمAyıtım
سرودن: قوشماقQoşmaq
سروده: قوشقوQoşqu
سه تار: اوچ تئلليÜçtélli
سوپرانو: اؤته‌رÖter
سوليست: ييراغوYırağu
شاعر: قوشار Qoşar، قوشوقچوQoşuqçu
شاعرانه: قوشارجاQoşarca ،
شعر تركي (نوعي قالب شعر آشيقي): قوشماQoşma
شعر معاصر: ديزه‌له‌كDizelek
شعر: قوشوقQoşuq
شعرگونه: قوشاريمتيلQoşarımtıl ، قوشارسيQoşarsı
شعرواژه: سيجير Sicir، سيجيرله‌مهSicirleme (صورت اوليه ادبي كه نه هنوز به مفهوم امروزي شعر و نه به مفهوم امروزي نثر است).
صدا (معادل Sound): سسSes
صدا (واضح و روشن): آواردAvard
صداي جانداران (معادل Voicé): اؤتومÖtüm
صنايع ظريفه: اينجه اوزلوقلارİnce Uzluqlar
فراخوان: آواواAvava (در اصل صداي فراخوان جهت جمع شدن براي بازي پس از برداشت خرمن)
فرهنگ: اكينج Ekinc
فستيوال موسيقي: كوي سوروKüy sürü
فستيوال: سورSür ، سورول Sürül
قطعه آوازي: ييرال تيكهYıral tike
قطعه سازي: چالقيسال تيكهÇalqısal tike
قطعه، پارچه: تيكهTike
كر خواني: اورلامOrlama ، اورلاشيOrlaşı
كر، خورو: اورOr
كليد: آچارAçar
كمدي موزيكال: كويه‌ل گولدوروKüyel güldürü
كنسرت: كويله‌شيKüyleşi ، كويه‌نتيKüyenti
كنسرواتوار، دانشكده موسيقي: كوي يوردKüyyurd
مارش: سوييريSüyırı
مسابقه آهنگ و ترانه: هاييمHayım
مشاعره: آييتيشAyıtış
مصراع: ديزهDize
معرفت: ارده‌مErdem
مغني، آوازخوان: ييرچي Yırçı، ييرلاييچي Yırlayıçı، ييرارYırar
مقاله: قوشانتيQoşantı
مقام (در موسيقي): اورنامOrnam
مقام (دولتي، اجتماعي): قونامQonam
ملودي: ازگيEzgi
منظومه، پوئما: قوشاقQoşaq
موزيسين: كويچوKüyçü ، كويه‌مه‌نKüyemen
موزيك راك: ساللار كويSallar Küy
موزيكال: كويه‌ل Küyel
موسيقي اجرا كردن: كويه‌مه‌كKüyemek ، كويله‌مه‌كKüylemek
موسيقي آييني: تؤره‌سه‌ل كويTöresel küy
موسيقي بي كلام، انسترومنتال: چالقيسال كويÇalqısal küy
موسيقي پاپ: ائلگون كويÉlgün Küy
موسيقي سنتي: گله‌نه‌كسه‌ل كويGeleneksel Küy
موسيقي شناسي: كوي بيليميKüybilimi
موسيقي علمي: بيليمسه‌ل كويBilimsel Küy
موسيقي فولكلوريك: بودون كويBudun Küy
موسيقي كلاسيك: كؤكله‌شيك كويKökleşik Küy
موسيقي محلي: يئره‌ل كويYérel Küy
موسيقي مدرن: يئنيجيل كويYénicil Küy
موسيقي معاصر: چاغداش كويÇağdaş Küy
موسيقي مقامي: اورنام كويOrnam Küy
موسيقي نظامي: سوكويSü Küy
موسيقي، موزيك: كوي Küy
موسيقيائي: كويسه‌لKüysel
موسيقيدان: كويه‌ر Küyer
ميم: تومTum (از مصدر تومماقTummaq )
ميميست: تومچوTumçu
ندا (امداد و دادخواهي): هارايHaray
نغمه، آهنگ فولكوريك: توركوTürkü
نقرات: ييرلاشيمYırlaşım ، ييرلاشيYırlaşı ، هاييرماHayırma
نواختن آلت موسيقي (بادي): اؤتدورمه‌كÖtdürmek
نواختن آلت موسيقي: چالماقÇalmaq
نواختن سازهاي بادي نظامي: آغراتماقAğratmaq ، آغريلماقAğrılmaq
نواختن موسيقي (خودماني، غيرفرمال): كويله‌نتيKüylenti
نوازنده ساز آشيقي (بدون آواز) : قوپوزچو Qopuzçü، چؤگورچو Çögürçü
نوازنده: چالقيچي:Çalqıçı
نوشته ادبي: گؤركول يازيGörkül yazı
همخواني: اورلاماOrlama ، اورلاشماOrlaşma ، ييراشما Yıraşma
همنوازي كردن: كويه‌شمه‌كKüyeşmek
همنوازي، گروه نوازي: كويه‌شيمKüyeşim ، كويله‌شمه Küyleşme، كويله‌شيمKüyleşim
هنر: اوزلوقUzluq
هنرپيشه: اوينامانOynaman
هنركده: اوزلوق يوردUzluqyurd
هنرمند: اوزلوUzlu ، اوزمانجUzmanc
هنرمندانه: اوزلوجاUzluca
هنرهاي زيبا: گؤزه‌ل اوزلوقلارGözel uzluqlar ، گؤركلو اوزلوقلارGörklü uzluqlar
هنري: اوزلوقسالUzluqsal
وكال: ييرالYıral ، ييرسالYırsal
وكاليست: ييرامانYıraman

بوزلاقBozlaq : نوعي اوزون هاوا
سيجيرله‌مهSicirlәmә : پر طول و تفسير؛ پروده درازي، وراجي؛ قصيده

‫تاناقTanaq : عجيب غريب

تانسوقTansuq : مؤعجوزه

تانلاماقTanlamaq : شاشيرماق، چاشماق، حئيره ت ائتمه ك

تانماقTanmaq : شاشيرماق، چاشماق، حئيره ت ائتمه ك

تايTay : بنزه ر، ائش

تنTǝn : ائشيت، موعاديل

تينTin : روح، جان

تينسه لTinsǝl : معنه وي

تينسيزTinsiz : جانسيز

تينليTinli : جانلي

تينماقTınmaq : سس چيخارتماق

تينيTını : سس

دانDan : سحه ر

دانقازDanqaz : لجوج، عيناد ائده ن

دانلاقDanlaq : سرزه نيش

دانلاماقDanlamaq : قيناماق، سرزه نيش ائتمه ك

دانماقDanmaq : اينكار ائتمه ك

دانيشماقDanışmaq : مشوه ره ت ائتمه ك

دنكDǝnk : ائشيت، موعاديل

دنكداشDǝnkdaş : هم ارز

دنكله مDǝnklǝm : موعاديله

دنگهdǝngǝ : بالانس

دنله مه كDǝnlǝmǝk : بير شئيي بير نئچه شئي آراسيندان سئچيب چيخارتماق

دنليDǝnli : آغيرباشلي، موته عاديل، قده ر، ميقدار

دينجDinc : آرام، آسوده

دينجه لمه كDincǝlmǝk : يورقونلوغو آتماق

دينديرمه كDindirmǝk : سؤيله تمه ك

دينگينDingin : ساكين

دينله تيDinlǝti : كونسئرت

دينله مه كDinlǝmǝk : قولاق آسماق

دينله نجهDinlǝncǝ : تعطيل

دينله نمه كDinlǝnmǝk : دورماق، ايستيراحه ت ائتمه ك.

دئنمه كDenmǝk : دئييلمه ك، سؤيله نمه ك

دينمه كDinmǝk : قونوشماق

دئنه تله مهDenǝtlǝmǝ : تفتيش

دئنه تيمDenǝtim : كونترول

دينه كDinǝk : دينله نمه ك يئري

دئنه مه كDenǝmǝk : تجروبه ائتمه ك، سيناماق

دئنه يDenǝy : آزماييش

دئنه ييمDenǝyim : تجروبه

ده ييشگهDǝyişgǝ : وئرسييون

كنگه شمه كKǝngǝşmǝk : مشوه ره ت ائتمه ك

كنه شمه كKǝnǝşmǝk : مشوه ره ت ائتمه ك

قاورام

16 Noyabr 11:15

‫آچيليمAçılım : گشايش
آشاماAşama : مرحله
آشيريAşırı : افراطي
آلداتماجاAldatmaca : فريب، نيرنگ
آلديرمازليقAldırmazlıq : لاقيدي
آنلاييشAnlayış : ذهنيت
آيريجاليقAyrıcalıq : امتياز
آيمازليقAymazlıq : غفلت
اكينجƏkinc : فرهنگ، كولتور
اله شديريƏlǝşdiri : انتقاد، نقد
اركينليكƏrkinlik : آزادي (Freedom)
اٶرنه كله مهÖrnǝklǝmǝ : نمونه برداري
اٶزدنچيÖzdǝnçi : ليبرال
اٶزدنليكÖzdǝnlik : آزادي (ليبرتيLiberty )
اٶزه كÖzǝk : مركز
اوچراUçra : چونكه، زيرا، براي اينكه (از ديوان لغات ترك-محمود كاشغري)
اوچورومUçurum : پرتگاه
اورناتOrnat : جانشين، جايگزين
اوزمانUzman : متخصص
اولاشديرماقUlaşdırmaq : رساندن
اولاناقOlanaq : امكان
اولوسچولوقUlusçuluq : مليگرائي
اولوملوOlumlu : مثبت
اوموقلاماقUmuqlamaq : حمايت و پشتيباني كردن
اويساOysa : در حاليكه
اويقارUyqar : متمدن
اويماقOymaq : طايفه
اوينامOynam : رل، نقش
اويوملوUyumlu : هماهنگ
ايته كله مكİtǝklǝmǝk : مجبور كردن
ايچدنسيزليكİçdǝnsizlik : عدم صداقت
ايچه ريكİçǝrik : مضمون
ايرده له مڭİrdǝlǝmǝk : زير ذره بين گذاردن، به دقت بررسي كردن
ايريمİrim : دقت
ايشله تمكİşlǝtmǝk : بكار بردن
ايشله كİşlǝk : رايج
ائل اركElǝrk : دمكراسي
ائل اركيلElǝrkil : دمكراتيك
ائلده مEldǝm : لائيك
ايلكهİlkǝ : اصل
ايله تيشيمİlǝtişim : ارتباط، رابطه متقابل
ايله ريجيİlǝrici : مترقي
ايليمليIlımlı : ميانه رو
باشدانباشاچيBaşdanbaşaçı : سراسري
باغيلسيزBağılsız : مستقل (باغيمسيز غلط است)
بركيشديرمكBǝrkişdirmǝk : مستحكم كردن
بليرگينBǝlirgin : بارز
بليرله مكBǝlirlǝmǝk : تعيين كردن
بوته مBütǝm : دين
بودونBudun : خلق
بونا قارشينBuna qarşın : علي رغم اين
تابقيTabqı : اجازه، اذن (همريشه با مصدر تاپشيرماق)
تانيملاماقTanımlamaq : تعريف كردن
تركجهTǝrkcǝ : به سرعت (در تعبير تركتازي به زبان فارسي وارد شده است)
توپارTopar : گروه، دسته
توزاقTuzaq : دام، تله
توزه لTüzǝl : حقوقي
توزهTüzǝ : حقوق
جرگهCǝrgǝ : صف
جوووتCüvüt : يهودي
چابامانÇabaman : آكتيويست
چاليشقانلاشماقÇalışqanlaşmaq : آكتيو شدن
چليكÇǝlik : فولاد
چٶزومله مهÇözümlǝmǝ : آناليز
چوخونلوقÇoxunluq : اكثريت
چيزگيÇizgi : خط (دوبلئت جيزقيCızqı به معني خراش است)
ده ييشگه نDǝyişgǝn : متغير
دوراقساماDuraqsama : سكته
دوزيازيDüzyazı : نثر
دوشونگهDüşüngǝ : ايدئولوژي
دوغالDoğal : طبيعي
دوغالينDoğalın : البته
دوغرودانDoğrudan : مستقيما
دوغرولتوDoğrultu : استقامت، راستا
دولايليDolaylı : غيرمستقيم
دويومساتماقDoyumsatmaq : تطمين كردن
ديره نمكDirǝnmǝk : مقاومت كردن
ديشلاماقDışlamaq : طرد كردن
دئنه تيمDenǝtim : كنترل
دئنه ييمDenǝyim : تجربه
ساپديرماقSapdırmaq : منحرف كردن
سالديرقانSaldırqan : مهاجم
ساوSav : ادعا، خبر تائيد نشده
ساواشيمSavaşım : مبارزه
ساوسٶز Savsöz: شعار
ساولاماقSavlamaq : ادعا كردن
ساوونماقSavunmaq : مدافعه كردن
سككيSǝkki : پلاتفرم
سٶمورگهSömürgǝ : مستعمره
سٶموروSömürü : استعمار
سٶيله مSöylǝm : افاده
سوره جSürǝc : روند
سوموتSomut : عيني
سيچراماSıçrama : جهش
سيرالاماقSıralamaq : رديف كردن
سيزماقSızmaq : نفوذ كردن
سيليمله مكSilimlǝmǝk : حذف كردن
فارسيستانFarsistan : فارسستان، مملكت فارسها، ناحيه فارس نشين در شرق و مركز ايران
قارشينQarşın : رغما
قاليجيQalıcı : ماندگار
قاورامQavram : مفهوم
قاوراماQavrama : ادراك و استفهام
قوتلاماQutlama : تبريك
قورالQural : قاعده
قورونQurun : تكنيك
قوشارQoşar : شاعر
قوشوتQoşut : موازي
قوشوقQoşuq : شعر
قوشولQoşul : شرط
قوللانماقQullanmaq : استعمال كردن، به خدمت در آوردن
قونوQonu : موضوع
قيراقلاماقQıraqlamaq : به حاشيه راندن
قيسيتلاماQısıtlama : محدوديت
قيسيتليQısıtlı : محدود
قيناماQınama : سرزنش، اعتراض
كسديرمهKǝsdirmǝ : ميانبر
كٶكله شيكKöklǝşik : كلاسيك
كٶنوللوKönüllü : داوطلبانه (از مصدر كٶنمكKönmǝk : راضي شدن)
گره كسينيمGǝrǝksinim : احتياج
گليشديرمكGǝlişdirmǝk : توسعه دادن
گٶرك سٶزGörksöz : ادبيات
گٶركولGörkül : ادبي
گٶرونوشدهGörünüşdǝ : ظاهرا
گونجهGüncǝ : آجئندا
نئجه ليكNecǝlik : كيفيت
وارساييمVarsayım : فرض
ياپيتYapıt : اثر
يارارلانماقYararlanmaq : استفاده كردن
ياراقYaraq : سلاح
ياشماقYaşmaq : نقاب
ياشماقليYaşmaqlı : نقابدار
ياغيليقYağılıq : دشمني
يالانلاماقYalanlamaq : تكذيب كردن
يانيلقيYanılqı : خطا، اشتباه
يايماجاYaymaca : تبليغ
ياييلماجيليقYayılmacılıq : توسعه طلبي
يٶنه تگيYönǝtgi : سياست
يٶنه تيمYönǝtim : مديريت
يوردامYordam : تاكتيك
يوزلاشماقYozlaşmaq : فاسد شدن
يئنيجيلYenicil : مدرن

جزوه درسي

tartismaq

әski türkcә degilәri tartışmaq üçün yaradılmış sanal bir ortamdır.

ELMӘ: e-mail, ای میل

ELGİ: Mesaj, مساژ، پیام
ELÇİ: Mesajı aparan, رسول, پیام رسان
İLӘTİ: Mәhmulә, Mәrsulә, مرسوله، محموله
TAPŞI: Vәkil, Avukat, وكیل

abidə: ANIT

alim: BİLGİN
aşkar: AYDIN
avadanlıq: BAYINDIRLIQ
ахırıncı: SONUNCU
ахırlаrındа: SONLARINDA
bərаbər: BİRGƏ, BİRLİKDƏ
bəyanat: DEMƏC
cavab: YANIT
daxili: İÇ
digər: BAŞQA, ÖTƏKİ
düşmən: YAĞI
dаvаmiyyət: SÜRƏKLİLİK
еlm: BİLİM
əhəmiyyət: ÖNƏM
əhəmiyyətli: ÖNƏMLİ
əhаtəli: QAPSAMLI
əleyh: QARŞI
əmin: ARXAYIN
ənənə: GƏLƏNƏK
ətraf: ÇEVRƏ
əyani: AÇIQCA, BAYIQ
faiz: YÜZDƏ
fikr: DÜŞÜNCƏ
günah: SUÇ, YAZIQ
güzəran: GEÇIM
həyat: YAŞAM
hiss: DUYU
hissə: PAY, BÖLÜK, ÜLÜŞ
hörmət: SAYQI
hаdisə: OLAY
inkişaf: GƏLİŞİM
inkаrеdilməz: DANILMAZ
istehsal: ÜRӘTİM
istintaq: SORUŞDURMA
istiqraz: BORCLANMA
kəmər: QAYIŞ
kənar: QIRAQ
kifаyət: YETƏR, YETƏRLİ

ulus



اته‌رچیلیكEterçilik : ژورنالیسم

اركله‌تErklet : دولت
اركین Erkin : آزاد
اركینجهErkince : با آزادی، آزادانه
اك Ek : علاوه
اكله‌مه‌لی Eklemeli : التصاقی
اكینجEkinc : فرهنگ
اؤته‌كÖtek : تاریخ
اؤته‌كسه‌لÖteksel : تاریخی
اوتومUtum : شانس
اوچرا Uçra : زیرا، چونكه
اور Ur : شهر
اوركه‌ن Ürken : همیشه
اؤرنه‌یینÖrneyin : به عنوان مثال، مثلا
اؤز گله‌جه‌یینی بلیرله‌مهÖz geleceyini belirleme : تعیین سرنوشت خود
اؤزده‌نچیلیك Özdençilik : لیبرالیسم
اؤزگون Özgün : اصیل
اوزلوقUzluq : هنر
اوزمانUzman : متخصص
اوزمانلیق Uzmanlıq : تخصص
اؤزه‌ركÖzerk : خودمختار
اؤزه‌لÖzel : خاص، ویژه
اؤزه‌نمه‌ك Özenmek : هوس كردن
اوغراشماقUğraşmaq : مشغول بودن، سروكله زدن
اولاسی Olası : محتمل
اولاسیلیقOlasılıq : احتمال
اولاشدیرماقUlaşdırmaq : رساندن
اولاناقOlanaq : امكان
اولاناقسیزOlanaqsız : غیرممكن
اولاناقلی Olanaqlı : ممكن
اؤلچو Ölçü : اندازه
اؤلچوت Ölçüt : معیار
اولوسUlus :[millat.

چاغ ادلاری



ساعت (واحد زمان): چولا – Çola
ساعت مچی: چولازیق - Çolazıq
ساعت دیواری: هؤره‌ك چولاسی – Hörek Çolası

دقیقه: ایریمجیك - İrimcik
ثانیه: ایكینجیك - İkincik
آنیه: قیرپیمجیك - Qırpımcıq

روز: گون –Gün
هفته: یئددیجه – Yéddice
ماه: آی - Ay
دوره دو ماهه: كسین - Kesin
فصل٬ موسم (سه ماهه): دؤنه‌نجه - Dönence
دوره شش ماهه: سوره م -Sürem
چهارشنبه سوری: اودگون سورو – Odgün Suru

سال: ایل - İl
دهه: اون ایللیك – Onillik
قرن-سده: یوزایللیك – Yüzillik

سال شمسی: گونش ایلی - Güneş İli
سال میلادی: دوغوش ایلی - Doğuş İli
سال قمری: آیسال ایل - Aysal İl
سال هجری: كؤچسه‌ل ایل – Köçsel İl

سالنامه: ایللیك – İllik
سالگرد: ایل دؤنوم - İldönüm
سالنما: ایل گؤر - İlgör
روزشمار: گونگه‌ن - Güngen ٬ گونله‌ج – Günlec
تحویل سال: گون دؤنومو – Gün Dönümü ٬ ایل دؤنوشومو – İl Dönüşümü
وقایع نامه: ایلده‌لیك – İldelik
كرونولوژی: چاغینسیرا – Çağınsıra
سالشمار: ایل سایار İlsayar
سالگرد: ایل دؤنوم İldönüm
سال‌گشت: ایل دؤنوم İldönüm

وقت٬ هنگام: چاغ - Çağ
تقویم: ییم – Yim
تاریخ (علم): اؤته‌ك - Ötek
تاریخ (مورخه): ایلایگون - İlaygün
مدت: سوره - Süre
مهلت: سوره‌و -Sürev
عهد٬ دوره: دؤنه‌م -Dönem
روند: سوره‌ج – Sürec
پریودیك٬ ادواری: سوره‌لی – Süreli
مزمن: سوره‌گه‌ن – Süregən
دائم٬ مداوم: سوره‌كلی – Sürekli
ازلی: آشنی – Aşnı
ابدی: منگی – Mengi
اول: ایلك - İlk
آخر: سون - Son
ابتدا: باشلانقیج – Başlanqıc
نهایت: بیتیم - Bitim
اولیه٬ نخستین: ایلكین – İlkin
عاقبت: تكیش – Tekiş
نادر: سئیره‌ك – Séyrek
زود زود: سیخجا - Sıxca
پیاپی: آردیشیق - Ardışıq
قدیم: اسكی - Eski
باستان: بایری - Bayrı
زمان (در مقابل مكان): چاغین - Çağın


ساعت (واحد زمان): چولا – Çola
ساعت مچی: چولازیق - Çolazıq
ساعت دیواری: هؤره‌ك چولاسی – Hörek Çolası

دقیقه: ایریمجیك - İrimcik
ثانیه: ایكینجیك - İkincik
آنیه: قیرپیمجیك - Qırpımcıq

روز: گون –Gün
هفته: یئددیجه – Yéddice
ماه: آی - Ay
دوره دو ماهه: كسین - Kesin
فصل٬ موسم (سه ماهه): دؤنه‌نجه - Dönence
دوره شش ماهه: سوره م -Sürem
چهارشنبه سوری: اودگون سورو – Odgün Suru

سال: ایل - İl
دهه: اون ایللیك – Onillik
قرن-سده: یوزایللیك – Yüzillik

سال شمسی: گونش ایلی - Güneş İli
سال میلادی: دوغوش ایلی - Doğuş İli
سال قمری: آیسال ایل - Aysal İl
سال هجری: كؤچسه‌ل ایل – Köçsel İl

سالنامه: ایللیك – İllik
سالگرد: ایل دؤنوم - İldönüm
سالنما: ایل گؤر - İlgör
روزشمار: گونگه‌ن - Güngen ٬ گونله‌ج – Günlec
تحویل سال: گون دؤنومو – Gün Dönümü ٬ ایل دؤنوشومو – İl Dönüşümü
وقایع نامه: ایلده‌لیك – İldelik
كرونولوژی: چاغینسیرا – Çağınsıra
سالشمار: ایل سایار İlsayar
سالگرد: ایل دؤنوم İldönüm
سال‌گشت: ایل دؤنوم İldönüm

وقت٬ هنگام: چاغ - Çağ
تقویم: ییم – Yim
تاریخ (علم): اؤته‌ك - Ötek
تاریخ (مورخه): ایلایگون - İlaygün
مدت: سوره - Süre
مهلت: سوره‌و -Sürev
عهد٬ دوره: دؤنه‌م -Dönem
روند: سوره‌ج – Sürec
پریودیك٬ ادواری: سوره‌لی – Süreli
مزمن: سوره‌گه‌ن – Süregən
دائم٬ مداوم: سوره‌كلی – Sürekli
ازلی: آشنی – Aşnı
ابدی: منگی – Mengi
اول: ایلك - İlk
آخر: سون - Son
ابتدا: باشلانقیج – Başlanqıc
نهایت: بیتیم - Bitim
اولیه٬ نخستین: ایلكین – İlkin
عاقبت: تكیش – Tekiş
نادر: سئیره‌ك – Séyrek
زود زود: سیخجا - Sıxca
پیاپی: آردیشیق - Ardışıq
قدیم: اسكی - Eski
باستان: بایری - Bayrı
زمان (در مقابل مكان): چاغین - Çağın
مكان (در مقابل زمان): اورون - Orun‬